DataMatrix - mały kod do wielkich zadań
DataMatrix to dwuwymiarowy kod matrycowy zdefiniowany w normie ISO/IEC 16022. Powstał na początku lat 90. z myślą o znakowaniu drobnych elementów, na których klasyczny kod kreskowy po prostu się nie mieści. Jego największą zaletą jest gęstość zapisu: symbol o boku 2-3 mm potrafi pomieścić numer seryjny, datę produkcji i kod partii. Z tego powodu DataMatrix dominuje w elektronice (płytki drukowane, układy scalone), przemyśle lotniczym i motoryzacyjnym, narzędziach chirurgicznych oraz w farmacji, gdzie Unia Europejska wymaga go na opakowaniach leków na receptę.
Budowa symbolu: wzorzec L i zegar
Symbol DataMatrix łatwo rozpoznać po charakterystycznej ramce. Dwa sąsiadujące boki tworzą ciągłą, pełną linię w kształcie litery L - to wzorzec pozycjonujący (finder pattern), który pozwala skanerowi ustalić położenie i orientację kodu. Pozostałe dwa boki tworzy naprzemienny ciąg ciemnych i jasnych modułów, nazywany wzorcem zegarowym (timing pattern). Z niego czytnik odlicza liczbę wierszy i kolumn. Wnętrze ramki wypełniają dane oraz słowa korekcyjne.
Rozmiary kwadratowych symboli wynoszą od 10 x 10 do 144 x 144 modułów, dostępne są też warianty prostokątne, na przykład 8 x 32, przydatne na wąskich elementach. Symbole od 32 x 32 modułów dzielone są na regiony oddzielone dodatkowymi wzorcami wyrównującymi. W największym rozmiarze mieści się 3116 cyfr lub 2335 znaków alfanumerycznych, choć w praktyce przemysłowej najczęściej koduje się 20-50 znaków.
ECC 200 i korekcja Reed-Solomona
Obecnie stosuje się wyłącznie wersję ECC 200, w której dane chroni kod Reed-Solomona. Starsze warianty ECC 000-140 z korekcją splotową są przestarzałe i nie powinny być używane w nowych projektach. ECC 200 odtwarza symbol nawet po uszkodzeniu około 25-30% powierzchni, a liczba słów korekcyjnych zależy od rozmiaru symbolu, nie od wyboru użytkownika - w przeciwieństwie do kodu QR, gdzie poziom korekcji ustawia się ręcznie. Wersję ECC 200 poznać po tym, że moduł w prawym górnym rogu symbolu jest zawsze jasny.
DataMatrix a QR, Aztec i GS1 DataMatrix
Przy tej samej treści DataMatrix jest wyraźnie mniejszy od kodu QR, ponieważ poświęca mniej modułów na wzorce pozycjonujące. Za to kod QR zeskanuje każdy telefon, podczas gdy DataMatrix bywa problematyczny dla starszych aplikacji aparatu. Aztec ma wzorzec w środku i obywa się bez cichej strefy, co czyni go lepszym wyborem na bilety. Odmiana GS1 DataMatrix to ten sam symbol z dodanym znakiem FNC1 i ustandaryzowanymi identyfikatorami zastosowania - to jej wymaga farmacja i branża medyczna.
Znakowanie DPM, druk i typowe błędy
DataMatrix jako jedyny z popularnych kodów jest rutynowo nanoszony bezpośrednio na części metodą DPM (Direct Part Marking): laserem, mikroudarowo albo elektrochemicznie. Takie kody odczytuje się specjalnymi czytnikami z oświetleniem bocznym. Przy druku na etykietach moduł powinien mieć minimum 0,25-0,3 mm, a cicha strefa wokół symbolu jeden moduł z każdej strony (GS1 zaleca więcej). Najczęstsze błędy to: zbyt niski kontrast na błyszczących powierzchniach, nierówna grubość modułów w wyniku rozlewania farby, uszkodzony wzorzec L przy krawędzi etykiety oraz skalowanie obrazu bez zachowania proporcji. Jeśli kod ma trafić na etykietę produktową, sprawdź poradnik o jakości i weryfikacji kodu.