Jak liczy się cyfrę kontrolną GTIN?
Wszystkie kody rodziny GTIN używają tego samego algorytmu modulo 10 z wagami 3 i 1: cyfry mnoży się przez wagi naprzemiennie, zaczynając od wagi 3 przy ostatniej cyfrze danych, sumuje, a cyfra kontrolna dopełnia wynik do pełnej dziesiątki.
Przykład dla danych 590123412345 (EAN-13): suma ważona = 5·1 + 9·3 + 0·1 + 1·3 + 2·1 + 3·3 + 4·1 + 1·3 + 2·1 + 3·3 + 4·1 + 5·3 = 83, najbliższa dziesiątka to 90, więc cyfra kontrolna = 7 → pełny kod 5901234123457.
Gotowy numer możesz od razu zamienić na grafikę w generatorze EAN-13 - cyfrę kontrolną i tak policzymy tam automatycznie.
Po co istnieje cyfra kontrolna i jakie błędy wykrywa
Ostatnia cyfra numeru GTIN nie niesie żadnej informacji o produkcie. Jej jedyne zadanie to kontrola poprawności. Gdy skaner odczyta kreski albo gdy ktoś przepisze numer ręcznie, system przelicza cyfry i porównuje wynik z ostatnią cyfrą. Jeśli się nie zgadzają, numer odrzuca. Dzięki temu pomyłki wychwytuje się na kasie czy w magazynie, a nie dopiero w księgowości.
Kalkulator działa w dwóch trybach. Jeśli wpiszesz numer bez ostatniej cyfry, policzy brakującą cyfrę kontrolną. Jeśli wpiszesz numer pełnej długości, sprawdzi, czy ostatnia cyfra się zgadza. Wpisuj same cyfry, bez spacji i myślników, a długość numeru dopasuj do wybranego formatu.
Algorytm wykrywa każdą pomyłkę w pojedynczej cyfrze oraz większość przestawień sąsiednich cyfr. Przykład dla EAN-8: numer 73513537 jest poprawny, ale po zmianie jednej cyfry na 73513637 suma się nie zgadza i błąd zostaje zauważony. Mechanizm ma jednak granice. Nie wychwyci przestawienia sąsiednich cyfr różniących się o 5, na przykład 05 zamienionego na 50, ani zamiany cyfr stojących dwie pozycje od siebie, bo mają tę samą wagę. To kontrola przypadkowych pomyłek, a nie zabezpieczenie przed fałszerstwem.
Długości kodów i różnice między formatami
| Typ | Cyfry danych | Razem | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| EAN-8 | 7 | 8 | małe opakowania |
| UPC-A | 11 | 12 | handel w Ameryce Północnej |
| EAN-13 | 12 | 13 | produkty w sprzedaży detalicznej |
| ITF-14 | 13 | 14 | opakowania zbiorcze i kartony |
| SSCC-18 | 17 | 18 | jednostki logistyczne, np. palety |
ITF-14 to numer GTIN-14 dla opakowania zbiorczego, w którym pierwsza cyfra wskazuje poziom pakowania. SSCC-18 działa inaczej: nie opisuje towaru, tylko konkretną jednostkę wysyłkową, więc każda paleta dostaje własny, niepowtarzalny numer. Zwykle zapisuje się go w kodzie GS1-128. Cyfra kontrolna jest w obu przypadkach liczona tą samą metodą co w kodach produktowych, zmienia się tylko liczba cyfr danych, a z nią układ wag.
Kiedy liczyć ręcznie i na co uważać
Ręczne liczenie przydaje się przy sprawdzaniu pojedynczego numeru w arkuszu albo przy dopisywaniu własnej numeracji wewnętrznej. Najczęstszy błąd to liczenie wag od lewej strony. Wagę 3 ma zawsze cyfra stojąca bezpośrednio przed cyfrą kontrolną, więc w EAN-8 pierwsza cyfra ma wagę 3, a w EAN-13 wagę 1. Dla EAN-8 z danymi 7351353 wygląda to tak: 7·3 + 3·1 + 5·3 + 1·1 + 3·3 + 5·1 + 3·3 = 63, więc cyfra kontrolna wynosi 7 (do 70 brakuje 7). Szczegółowy opis metody jest w poradniku jak obliczyć cyfrę kontrolną.
Częste pytania
Czy poprawna cyfra kontrolna oznacza, że numer jest zarejestrowany? Nie. Algorytm sprawdza tylko spójność cyfr, a każdy ciąg można tak dopełnić, by przeszedł kontrolę. Prawo do użycia numeru w handlu daje członkostwo w GS1 i przydział prefiksu, o którym przeczytasz w opisie prefiksów GS1.
Czy mogę użyć własnej cyfry kontrolnej, skoro kod i tak się zeskanuje? Skaner odczyta kreski, ale system sprzedaży lub marketplace odrzuci numer, w którym cyfra nie zgadza się z obliczeniami.