ISSN: identyfikator wydawnictw ciągłych
ISSN (International Standard Serial Number) to ośmiocyfrowy numer nadawany wydawnictwom ciągłym: gazetom, czasopismom, rocznikom, biuletynom, seriom wydawniczym, a także serwisom internetowym i bazom danych aktualizowanym w sposób ciągły. W odróżnieniu od ISBN, który identyfikuje jedno konkretne wydanie książki, ISSN przypisany jest do tytułu jako całości i pozostaje ten sam dla wszystkich kolejnych numerów, dopóki tytuł się nie zmieni. Gdy gazeta zmienia nazwę, dostaje nowy ISSN; gdy to samo czasopismo ukazuje się drukiem i online, każda wersja ma osobny numer (p-ISSN i e-ISSN), spięte wspólnym ISSN-L. W Polsce numery nadaje bezpłatnie Narodowy Ośrodek ISSN w Bibliotece Narodowej, a światowy rejestr prowadzi Centrum ISSN w Paryżu.
Budowa numeru i cyfra kontrolna modulo 11
ISSN zapisuje się jako dwie grupy po cztery znaki rozdzielone myślnikiem, na przykład 0239-3506. Pierwszych siedem cyfr to numer porządkowy bez żadnej struktury wewnętrznej: nie da się z nich odczytać kraju, wydawcy ani dziedziny. Ósmy znak to cyfra kontrolna liczona modulo 11: siedem cyfr mnoży się kolejno przez wagi 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, sumuje iloczyny, a wynik dopełnia do najbliższej wielokrotności 11. Jeśli dopełnienie wynosi 10, zapisuje się je jako wielką literę X, dlatego poprawny ISSN może wyglądać jak 2000-123X. To odróżnia go od kodów GS1, gdzie cyfra kontrolna to zawsze cyfra 0-9. Generator przyjmuje 7 cyfr albo pełny numer z cyfrą kontrolną i sprawdza, czy się zgadza.
Jak ISSN zamienia się w kod kreskowy EAN-13
Sam ISSN nie ma własnej symboliki kreskowej. Na okładkach czasopism drukuje się kod EAN-13 zbudowany według stałego schematu: prefiks 977 zarezerwowany w systemie GS1 dla prasy, następnie 7 cyfr ISSN (bez cyfry kontrolnej modulo 11, która na tym etapie jest pomijana), potem dwie cyfry wariantu oznaczające np. zmianę ceny lub wydanie specjalne (zwykle 00), a na końcu nowa cyfra kontrolna modulo 10 liczona jak w każdym EAN-13. Z ISSN 0239-3506 powstaje więc kod 977 0239350 00 i cyfra kontrolna. Litera X nigdy nie trafia do kodu kreskowego, bo jest odrzucana razem z resztą cyfry kontrolnej ISSN.
Do tak zbudowanego kodu dokleja się często dodatek dwucyfrowy (EAN-2) z numerem wydania w roku (01-52 dla tygodników, 01-12 dla miesięczników) lub dodatek pięciocyfrowy (EAN-5) z ceną. Dzięki temu kiosk może odróżnić poszczególne numery, rozliczać zwroty niesprzedanych egzemplarzy i obsługiwać zmienne ceny, mimo że główna część kodu jest stała dla całego tytułu.
Wymiary i miejsce na okładce
Kod prasowy to standardowy EAN-13, więc obowiązują go te same wymiary nominalne: 37,29 × 25,93 mm przy 100% i skalowanie od 80% do 200%. Dodatek EAN-2 lub EAN-5 wymaga dodatkowej strefy ciszy po prawej stronie (co najmniej 5 modułów), a jego kreski są nieco niższe od głównego symbolu, żeby zostawić miejsce na cyfry drukowane nad nimi. Kod umieszcza się zwykle w lewym dolnym rogu pierwszej strony okładki lub na tylnej okładce, na białym polu, z dala od lakieru punktowego i foliowania. Szczegóły przygotowania do druku znajdziesz w poradniku wymiary EAN-13 do druku.
Najczęstsze błędy
- Wpisanie 8 cyfr ISSN razem z cyfrą kontrolną do kodu 977. Do kodu kreskowego wchodzi tylko 7 cyfr; ósma jest zastępowana wariantem i nową cyfrą kontrolną.
- Jeden ISSN dla wersji papierowej i elektronicznej. Każda forma wydawnicza wymaga własnego numeru.
- Brak dodatku z numerem wydania. Bez EAN-2 kolporter nie rozróżni styczniowego i lutowego numeru o tej samej cenie.
- Pomylenie ISSN z ISBN dla książek w serii. Seria ma ISSN, ale każdy tom potrzebuje dodatkowo własnego ISBN.
Jeśli chcesz samodzielnie przeliczyć cyfry kontrolne obu algorytmów, zajrzyj do artykułu jak obliczyć cyfrę kontrolną.