EAN-13 i UPC-A wyglądają jak dwa różne standardy, ale numerycznie są tą samą rodziną - różnica sprowadza się do jednej cyfry na początku.
Skąd wzięły się dwa formaty
UPC-A powstał wcześniej i jest podstawowym standardem handlowym w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. EAN-13 powstał później jako standard międzynarodowy - i został zaprojektowany tak, żeby był wstecznie zgodny z już istniejącym UPC-A, zamiast wymuszać wymianę milionów działających już skanerów.
Ta sama liczba, jedna cyfra różnicy
UPC-A ma 12 cyfr (11 danych + cyfra kontrolna), EAN-13 ma 13 cyfr (12 danych + cyfra kontrolna). Dopisanie 0 na początku numeru UPC-A daje poprawny numer EAN-13 -z dokładnie tą samą cyfrą kontrolną, bo dodatkowe wiodące zero nie zmienia wag pozostałych cyfr w algorytmie (wagi liczy się od prawej strony). Przykład: UPC-A 036000291452 to dokładnie ten sam numer co EAN-13 0036000291452.
Dlatego każdy współczesny skaner kasowy - zarówno w USA, jak i w Europie - odczytuje oba formaty bez rozróżniania. Producent, który już ma numer UPC-A, nie musi niczego przeliczać, żeby sprzedawać w Europie - wystarczy dopisane zero.
Ta sama cyfra kontrolna - sprawdźmy to na liczbach
Weźmy numer UPC-A 036000291452. Jedenaście cyfr danych to 03600029145, ostatnia (2) jest cyfrą kontrolną. Licząc wagi od prawej strony (3, 1, 3, 1...): 5×3 + 4×1 + 1×3 + 9×1 + 2×3 + 0×1 + 0×3 + 0×1 + 6×3 + 3×1 + 0×3 = 58. Najbliższa wielokrotność 10 to 60, więc cyfra kontrolna = 60 - 58 = 2. Zgadza się.
Teraz EAN-13 0036000291452: dwanaście cyfr danych to 003600029145. Nowe, dodatkowe zero ląduje na skrajnej lewej pozycji i otrzymuje wagę 1 - a 0×1 = 0. Cała reszta sumy jest identyczna, wynik wciąż wynosi 58, cyfra kontrolna wciąż 2. Właśnie dlatego konwersja UPC-A na EAN-13 to czysto mechaniczne dopisanie zera, bez żadnych przeliczeń. Pełny algorytm z kolejnymi przykładami opisujemy w poradniku jak obliczyć cyfrę kontrolną.
Porównanie w jednej tabeli
| Cecha | UPC-A | EAN-13 |
|---|---|---|
| Liczba cyfr | 12 (11 danych + kontrolna) | 13 (12 danych + kontrolna) |
| Nazwa w rodzinie GTIN | GTIN-12 | GTIN-13 |
| Szerokość symbolu w modułach | 95 | 95 |
| Cicha strefa | 9 modułów z każdej strony | 11 z lewej, 7 z prawej |
| Układ cyfr pod kodem | 1 - 5 - 5 - 1 | 1 - 6 - 6 |
| Organizacja nadająca numery | GS1 US, GS1 Canada | wszystkie organizacje krajowe GS1 (w Polsce prefiks 590) |
| Główny rynek | USA, Kanada | cały świat, w tym Europa |
Fizyczny rysunek kresek obu kodów jest identyczny: 95 modułów, te same znaki startu, środka i stopu, te same wzory cyfr. Różni się tylko sposób, w jaki pierwsza cyfra EAN-13 jest „ukryta" w parzystości lewej połowy symbolu - dla zera ten wzór parzystości jest dokładnie taki, jaki ma zwykły UPC-A. Szczegóły w poradniku jak działa EAN-13.
Pierwsza cyfra UPC-A ma znaczenie
W UPC-A pierwsza cyfra to tzw. cyfra systemu numerowania i od początku miała przypisane role: 0, 1, 6, 7 i 8 to zwykłe produkty, 2 oznacza towary o zmiennej wadze pakowane w sklepie (mięso, sery), 3 jest zarezerwowana dla leków (amerykański kod NDC), 4 dla zastosowań wewnętrznych sklepu, a 5 dla kuponów rabatowych. Po dopisaniu wiodącego zera te numery stają się kodami EAN-13 z prefiksami 000-099 - i dokładnie dlatego w tabeli prefiksów GS1 zakres zaczynający się od 0 jest przypisany do GS1 US.
Częste pytania
Czy mogę wystawić produkt z kodem UPC-A na Allegro lub Amazon.pl?
Tak. Pole „EAN" lub „GTIN" przyjmie numer 12-cyfrowy albo jego 13-cyfrową wersję z zerem. Więcej o tym, dlaczego oba zapisy oznaczają ten sam numer, w poradniku EAN-13 a GTIN-13.
Czy sklepy w USA zeskanują mój polski kod EAN-13?
Technicznie tak - od 2005 roku (tzw. „Sunrise 2005") amerykańscy detaliści zobowiązali się przyjmować 13-cyfrowe numery na kasach i w bazach. W praktyce problem pojawia się raczej po stronie systemów zamówień niektórych sieci i starszych programów, które mają pole 12-znakowe. Z dużym odbiorcą w USA warto to po prostu potwierdzić przed drukiem opakowań.
Czy EAN-13 zaczynający się od 0 to „gorszy" kod?
Nie. To pełnoprawny GTIN-13, po prostu nadany przez GS1 w Ameryce Północnej. Skanery, marketplace i systemy ERP traktują go identycznie jak numer z prefiksem 590.
Czym jest UPC-E?
To skrócona, 8-cyfrowa wersja UPC-A dla bardzo małych opakowań, w której zera w środku numeru są „wyciskane" według ustalonych reguł. Skaner po odczycie rozwija ją z powrotem do pełnych 12 cyfr. Europejskim odpowiednikiem dla małych opakowań jest EAN-8, który jednak nie jest kompresją EAN-13, tylko osobną, krótszą pulą numerów.
Kiedy wybrać który format
- Sprzedaż w Europie i większości świata - użyj EAN-13, nawet jeśli Twój numer bazowy ma tylko 11 cyfr danych (zero na początku dopełnimy automatycznie).
- Sprzedaż w USA lub Kanadzie - część systemów detalicznych w tych krajach nadal oczekuje formatu UPC-A wprost na etykiecie, mimo technicznej zgodności ze skanerami. W razie wątpliwości zapytaj konkretnego odbiorcę towaru, jakiego formatu wymaga na opakowaniu.
- Nie wiesz, czego wymaga odbiorca? Wydrukuj EAN-13 z wiodącym zerem - jest czytelny wszędzie tam, gdzie czytelny jest UPC-A, plus wszędzie indziej.
Więcej o samej budowie symbolu (i dlaczego to dopisane zero w ogóle działa) w poradniku jak działa EAN-13.